Lauwerslegende

In den beginne begon hier de hemel en de aarde. De Lauwerszee was woest en ledig en duisternis lag op den vloed. Slechts de maan scheen door de bomen en alleen de zon neigde ter kimme. En het was die dagen dat er een bevel van Wodan, de getrouwe Heerser over zin en deugd, en Donar, die het Al  bestierde met Donder en Bliksem, Hellehond en Vagevuur.
Wodan overzag de Vlinderbalg en de Ballast, de Brakzanden en het Lutjewad, de Groningerbalg en de schildknopen, de Lauwers en Grote Siege en hij bevond, dat het niet goed was.
Wodan wendde zich tot Neptunus, de god van Zee en ondermaatse zaken, en sprak: "Zeg, sluit eens even pact met Donar er zorg dat het er hier wat uit komt de zien." En het geschiedde, dat Neptunus uit de zee verrees, met alles wat in hem was de hemel aanriep, dat Donar zich meldde en samen bewerkstelligden zij een ramp, die de natuur hier ter plaatse over zijn grondvesten deed schuiven. Woedend en bezeten baande Neptunus zich slingerend zijn weg, de route bepaald door Donar, en zij kwamen pas tot bedaren ver in het Groninger Land. En zij benoemden hunne uitbarstingen als de Elizabethvloed. Zo ontstond de oneindige mozaïek van zee en land, van wad en slik, van Schiermonnikoog tot Lauwers tou, van Oostmahorn tot Zoutkamp, van Kollumerpomp tot het huidige Lauwersoog.
Er kwamen boeren in die landstreek, die zich ophielden in 't veld, en des 's nachts de wacht hielden over hun kudden. Zij zagen brood en spelen in de nieuw ontstane glorie en zij vestigden zich in nederzettingen die zij Lains noemden, en Baffelt, en Vierhoez'n en Meulenrie en Waarfum en Hornhoez'n. En tussen Anjum en Zoutkamp en Dokkumernieuwzijlen en het Brakzand ontstond de nieuwe leegte, de eindeloze beweging van eb en vloed, de onuitroeibare uitdaging van de getijden, het weergaloze reservoir van mossel en spiering, van kwal en krab, van vogels en kokkels, van vlees en vis. De getijden kregen hun beslag gedurende eeuwen, de zee nam en gaf, en gaf en nam, spoelde in, spoelde uit, spoelde over, spoelde onder.  De mens raakte geboeid van dit bijzondere gedonder en vestigde zich aan de boorden van de Lauwerszee. En zo ontstonden langs het indrukwekkendste gat van Nederland de mooiste broeinesten van vissers en zeerovers, boeren en buitenlui, landsverdedigers en dijkenmakers, dichters en plannenmakers. Hoe ijdel 's mensen plannen zijn, leert ons het jaar 1969, toen het prachtigste gat van Nederland van de zee en haar getijden werd afgeschermd door een kolossaal lichaam van klei, zand en keien.
Hoe Zoutkamp en Oostmahorn werden afgesneden van hun bepalendste inkomstenvoorziening. Hoe de bodem van het Lauwersmeer werd opgedregd ten behoeve van werkzaamheden ter land, ter zee en in de lucht, en een tomeloze vloot van plezierschepen, vakantiehuizen en pretplekken, de natuur op z'n retour, de dorpen sliepen in, de landbouw neemt de wijk.
Nu wij hier zo vrolijk, lustig en enerverend vertegenwoordigd zijn, in het verleden de getijden hebben bezworen, de winden tot brieskracht hebben verkleind en de zeebodem hebben gewonnen, bedenken we dat we met vereende krachten de terugkerende natuur in het huidige Lauwersmeer eensgezind en harmonieus begeleiden in ontplooiing, krachtige uitbouw en nieuwe waarden. Alleen dan kan elke lauwerslegende ons doen koesteren in de ongerepte schoonheid en nooit ter ziele gaande glans van een ongerept Lauwersmeer.

terug naar boven